Cơn ác mộng Brexit sống lại giữa khủng hoảng chính trị Anh
Thủ tướng Anh Keir Starmer đang đối mặt với áp lực nghiêm trọng. (Ảnh: AP)
Hai nhân vật chủ chốt đang nổi lên trở thành đối thủ tiềm năng sau hàng loạt đòn giáng chính trị đe dọa vai trò lãnh đạo của Thủ tướng Starmer, theo đó khả năng tái gia nhập EU dần quay lại các cuộc tranh luận.
Ông Wes Streeting, người gần đây từ chức Bộ trưởng Y tế trong chính phủ của Thủ tướng Starmer, đã lên tiếng ủng hộ việc tái gia nhập khối trong bài phát biểu cuối tuần qua, cho rằng quyết định của Anh về việc rời EU năm 2016 là “sai lầm mang tính thảm họa”.
Ông Andy Burnham – Thị trưởng Manchester, người dự định ra tranh cử với tư cách ứng viên Công đảng trong cuộc bầu cử bổ sung ngày 18/6 nhằm tạo bàn đạp thách thức Thủ tướng Starmer, cũng cho rằng có cơ sở để Anh quay lại EU.
Những phát biểu này được đưa ra sau khi Công đảng chịu thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử địa phương gần đây trước đảng cánh hữu Reform UK và đảng Xanh thiên tả. Sau kết quả đó, nhiều nghị sĩ Công đảng cho rằng sự bất mãn của cử tri với ông Starmer là một nguyên nhân quan trọng, và hơn 90 nghị sĩ đã công khai kêu gọi thủ tướng đương nhiệm từ chức.
Dù chưa chính thức thách thức Thủ tướng Starmer sau khi rời nội các, ông Streeting cho biết sẽ tham gia cuộc đua lãnh đạo nếu đối đầu với ông Burnham – người trước tiên phải giành được ghế tại Hạ viện trước khi có thể chính thức tham gia chiến dịch tranh cử.
Ông Streeting cũng ám chỉ rằng ông sẽ tập trung thúc đẩy việc Anh tái gia nhập EU, điều mà Thủ tướng Starmer vẫn tránh né. Thay vào đó, nhà lãnh đạo đương nhiệm chủ trương tăng cường quan hệ với EU nhưng không quay lại hoàn toàn thị trường chung.
Điều đó đặt ông Burnham vào thế khó khi chuẩn bị tranh cử tại khu vực từng bỏ phiếu áp đảo ủng hộ Brexit cách đây 10 năm. Các đồng minh của ông Burnham cáo buộc ông Streeting cố tình làm nổi bật vấn đề tái gia nhập EU nhằm làm suy giảm cơ hội của ông Burnham trước đảng chống EU Reform UK.
Trong khi đó, Reform UK cho biết sẽ khai thác những phát biểu trước đây của Thị trưởng Manchester về khả năng quay lại EU để tấn công ông trong chiến dịch tranh cử.
Phát biểu tại hội nghị do tổ chức Progress thân Công đảng tổ chức ở London cuối tuần qua, ông Streeting nói tương lai của Anh nằm ở châu Âu.
“Cơ hội kinh tế lớn nhất của chúng ta nằm ngay trước cửa. Chúng ta cần mối quan hệ đặc biệt mới với EU, bởi tương lai của nước Anh nằm ở châu Âu, và một ngày nào đó sẽ quay trở lại Liên minh châu Âu”, ông Streeting nói.
Tại hội nghị thường niên của Công đảng gần đây, ông Burnham cũng nói Anh nên quay lại EU. Tuy nhiên, trả lời ITV News cuối tuần qua, ông thể hiện quan điểm thận trọng hơn.
“Về lâu dài thì có cơ sở cho điều đó, nhưng tôi không vận động cho việc ấy trong cuộc bầu cử bổ sung này. Điều tôi muốn nhấn mạnh lúc này là tập trung vào các vấn đề trong nước”, ông Burnham nói.
Cách diễn đạt cẩn trọng của ông Burnham cho thấy thế cân bằng mong manh mà ông phải duy trì. Trước khi đủ điều kiện thách thức ông Starmer, ông Burnham trước hết phải thắng cuộc bầu cử bổ sung tại khu vực Makerfield thuộc vùng Đại Manchester, nơi nghị sĩ Công đảng Josh Simons đã rút lui để nhường chỗ cho ông. Trong các cuộc bầu cử địa phương gần đây, khu vực này đã bỏ phiếu mạnh mẽ cho Reform.
Nếu Reform chiến thắng ở Makerfield, đảng này sẽ giành ghế thứ 9 trong tổng số 650 ghế của Hạ viện, đồng thời củng cố tuyên bố của lãnh đạo đảng và kiến trúc sư Brexit Nigel Farage rằng Reform có thể đánh bại Công đảng ngay tại các thành trì truyền thống của họ. Đảng mới nổi này đang nỗ lực chứng minh họ là một đối thủ đáng gờm, trong bối cảnh tổng tuyển cử phải được tổ chức chậm nhất vào giữa năm 2029.
Bộ trưởng Văn hóa Anh Lisa Nandy, người từng vận động để ở lại EU trong cuộc trưng cầu dân ý năm 2016, nói trong chương trình Sunday with Laura Kuenssberg của BBC cuối tuần qua rằng việc khơi lại những tranh cãi Brexit sẽ là sai lầm.
“Tôi thực sự không hiểu vì sao đột nhiên mọi sự chú ý lại đổ dồn vào châu Âu. Là chính phủ, chúng tôi đã và đang cố gắng khắc phục một cách thực tế những thiệt hại không cần thiết mà thỏa thuận Brexit tồi tệ đó gây ra cho mức sống của người dân ở những thị trấn như quê tôi mà không khơi lại những cuộc tranh cãi luẩn quẩn từng khiến đất nước rơi vào bế tắc”, bà Lisa Nandy nói.
Dù Công đảng cam kết cải thiện quan hệ với EU trong cương lĩnh tranh cử trước cuộc tổng tuyển cử năm 2024, đảng này vẫn tránh cam kết tái gia nhập khối, coi việc quay lại liên minh thuế quan, thị trường chung và tự do đi lại là “lằn ranh đỏ”.
Thay vào đó, Công đảng cam kết thúc đẩy một dự luật nhằm rút ngắn quy trình điều chỉnh luật pháp Anh cho phù hợp với các quy định mới của EU. Tại hội nghị thượng đỉnh vào mùa hè này, hai bên nhiều khả năng sẽ tiếp tục thảo luận các lĩnh vực hợp tác sâu rộng hơn.