Ngày 24/8/2026, Quốc Hội đã ban hành Nghị quyết thành lập TP. Bắc Ninh, cùng với đó, Bắc Ninh bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô không gian ngày càng mở rộng, tốc độ đô thị hóa cao và yêu cầu ngày càng lớn về chất lượng kiến trúc, cảnh quan, môi trường sống và bản sắc đô thị.
Trong bối cảnh đó, công tác tư vấn, phản biện các đồ án quy hoạch và tham gia thi tuyển phương án kiến trúc đã trở thành một trong những nhiệm vụ chuyên môn quan trọng, thể hiện trách nhiệm xã hội và vai trò trí thức của giới KTS Bắc Ninh đối với sự phát triển bền vững của địa phương.
Tư vấn phản biện – “Bộ lọc chuyên môn” cho phát triển đô thị bền vững
Với đặc thù là tổ chức tập hợp đội ngũ trí thức chuyên ngành quy hoạch, kiến trúc và xây dựng, Hội KTS Bắc Ninh có điều kiện để nhìn nhận các đồ án dưới góc độ tổng thể, dài hạn và đa chiều hơn. Những ý kiến phản biện không chỉ dừng lại ở việc góp ý về hình thức kiến trúc mà còn đi sâu vào cấu trúc không gian đô thị, khả năng kết nối hạ tầng, tổ chức giao thông, phân bố dân cư, mật độ xây dựng, tỷ lệ cây xanh, không gian công cộng, tác động môi trường và khả năng phát triển bền vững trong tương lai.
Trong nhiệm kỳ vừa qua, Hội đã tham gia phản biện nhiều đồ án quy hoạch chung đô thị, quy hoạch phân khu, quy hoạch các khu đô thị mới, khu công nghiệp và nhiều dự án đầu tư xây dựng quan trọng trên địa bàn thành phố.
Thông qua hoạt động phản biện, nhiều nội dung bất cập trong đồ án đã được phát hiện và kiến nghị điều chỉnh kịp thời như:
- Tổ chức không gian đô thị chưa hợp lý;
- Thiếu không gian cây xanh và mặt nước;
- Hệ thống giao thông kết nối chưa đồng bộ;
- Kiến trúc công trình còn dàn trải, thiếu điểm nhấn;
- Nguy cơ phá vỡ cảnh quan truyền thống hoặc ảnh hưởng tới di sản văn hóa.
Đặc biệt, trong bối cảnh Bắc Ninh mới sau hợp nhất có quy mô lớn hơn, yêu cầu về phát triển liên kết vùng và tổ chức không gian đô thị càng trở nên phức tạp. Điều đó đòi hỏi công tác phản biện cần tiếp cận ở quy mô tổng thể hơn, gắn với chiến lược phát triển vùng, bảo tồn văn hóa và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Định hướng kiến trúc mang bản sắc Kinh Bắc
Một trong những nội dung được Hội KTS Bắc Ninh đặc biệt quan tâm trong quá trình phản biện là vấn đề giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa Kinh Bắc trong kiến trúc và quy hoạch đô thị.
Trong quá trình phát triển nhanh hiện nay, nhiều đô thị có xu hướng “na ná nhau”, thiếu dấu ấn văn hóa riêng. Nếu không có định hướng rõ ràng, Bắc Ninh có nguy cơ đánh mất những giá trị đặc trưng vốn là lợi thế lớn của vùng đất giàu truyền thống văn hóa này.
Chính vì vậy, trong nhiều đồ án quy hoạch và phương án kiến trúc, Hội đã đề xuất tăng cường khai thác các yếu tố:
- Hình ảnh làng truyền thống, cấu trúc xóm làng Bắc Bộ;
- Các giá trị văn hóa giao duyên Quan họ;
- Hệ thống đình, chùa, di tích lịch sử;
- Tỷ lệ không gian hài hòa giữa hiện đại và truyền thống.
Các ý kiến phản biện đều hướng tới mục tiêu xây dựng một nền kiến trúc hiện đại nhưng không tách rời cội nguồn văn hóa địa phương; phát triển đô thị nhưng vẫn giữ được “hồn cốt” Kinh Bắc trong không gian kiến trúc và cảnh quan.
Thi tuyển kiến trúc – Nâng cao chất lượng công trình và khuyến khích sáng tạo
Song song với công tác phản biện, Hội KTS Bắc Ninh cũng tích cực tham gia các hội đồng thi tuyển phương án kiến trúc đối với các công trình trọng điểm của địa phương.
Đây là hoạt động có ý nghĩa đặc biệt quan trọng bởi thi tuyển kiến trúc không chỉ nhằm lựa chọn một phương án đẹp mà còn giúp tìm kiếm những giải pháp tối ưu về công năng, cảnh quan, kỹ thuật, hiệu quả đầu tư và tính biểu tượng cho công trình.
Trong quá trình tham gia hội đồng thi tuyển, các KTS của Hội luôn đề cao các tiêu chí: Tính sáng tạo và khả thi của phương án; sự hài hòa với cảnh quan xung quanh; hiệu quả sử dụng lâu dài; giá trị thẩm mỹ và biểu tượng; giải pháp xanh, tiết kiệm năng lượng; khả năng tạo dựng hình ảnh đô thị mới cho địa phương.
Thông qua hoạt động thi tuyển, nhiều công trình đã có bước nâng cao rõ rệt về chất lượng kiến trúc, tránh tình trạng đầu tư lớn nhưng hình thức đơn điệu hoặc thiếu chiều sâu văn hóa. Đồng thời, thi tuyển cũng tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy sáng tạo nghề nghiệp và tạo cơ hội cho các KTS trẻ thể hiện năng lực chuyên môn.
Vai trò của Hội trong kết nối chuyên môn và nâng cao chất lượng nghề nghiệp
Không chỉ dừng lại ở phản biện và thi tuyển, Hội KTS Bắc Ninh còn đóng vai trò là cầu nối giữa giới chuyên môn với cơ quan quản lý nhà nước, chủ đầu tư và cộng đồng xã hội. Thông qua các hội thảo, tọa đàm chuyên môn, hoạt động học thuật và giao lưu nghề nghiệp, Hội đã góp phần nâng cao nhận thức về vai trò của kiến trúc trong phát triển đô thị bền vững; đồng thời cập nhật cho hội viên các xu hướng mới.
Đặc biệt, lực lượng KTS trẻ của Bắc Ninh đang ngày càng năng động, sáng tạo và chủ động tiếp cận các xu hướng thiết kế hiện đại. Đây sẽ là nguồn lực quan trọng để Hội tiếp tục nâng cao chất lượng phản biện và tư vấn chuyên môn trong thời gian tới.
Khẳng định vai trò của đội ngũ trí thức KTS trong giai đoạn mới
Sau khi hợp nhất, Hội KTS Bắc Ninh đã có điều kiện thuận lợi hơn để phát huy sức mạnh trí tuệ của đội ngũ kiến trúc sư trên phạm vi rộng hơn.
Với tinh thần “Đoàn kết – Bản sắc – Kiến tạo – Phát triển”, đội ngũ KTS Bắc Ninh sẽ tiếp tục phát huy trách nhiệm nghề nghiệp, đóng góp trí tuệ và tâm huyết cho sự phát triển của TP; xây dựng Bắc Ninh trở thành đô thị hiện đại, văn minh nhưng vẫn giàu bản sắc văn hóa Kinh Bắc – một vùng đất ngàn năm văn hiến đang chuyển mình mạnh mẽ trong thời kỳ mới.
ThS.KTS Đỗ Xuân Thuỷ
Chủ tịch Hội KTS Bắc Ninh
© Tạp chí Kiến trúc
About the Author
