Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh.
Chiều 5/5, Hội thảo “Vật liệu xây dựng xanh – xu thế phát triển bền vững” diễn ra với sự tham dự của các nhà quản lý, chuyên gia và đông đảo doanh nghiệp trong lĩnh vực vật liệu xây dựng.
Phát biểu tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh và kinh tế carbon thấp, ngành Xây dựng đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ, toàn diện.
Theo đó, công trình xanh và vật liệu xanh giữ vai trò then chốt khi là đầu vào cơ bản cho phát triển hạ tầng, đô thị, nhà ở, công nghiệp và các công trình kinh tế – xã hội. Đồng thời, đây cũng là lĩnh vực tiêu thụ nhiều tài nguyên, năng lượng và chịu áp lực lớn về môi trường, phát thải. Vì vậy, xanh hóa ngành vật liệu xây dựng không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết.
Thời gian qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Bộ Xây dựng đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy sản xuất và sử dụng vật liệu xây không nung, vật liệu tái chế, vật liệu tiết kiệm năng lượng, phát thải thấp và thân thiện môi trường.
Nhóm vật liệu này góp phần giảm sử dụng đất sét nung, tiết kiệm đất nông nghiệp, giảm tiêu hao nhiên liệu hóa thạch, hạn chế phát thải, đồng thời tận dụng tro, xỉ, thạch cao từ các ngành công nghiệp làm nguyên liệu sản xuất.
Song song, các dòng vật liệu hoàn thiện và bao che công trình có khả năng tiết kiệm năng lượng cũng được nghiên cứu, sản xuất và ứng dụng. Tiêu biểu là kính tiết kiệm năng lượng như Low-E, Solar Control, giúp giảm truyền nhiệt và hạn chế bức xạ mặt trời.
Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp đã chủ động tận dụng tro, xỉ, xỉ lò cao và phế thải công nghiệp để sản xuất xi măng, bê tông, vật liệu xây không nung và các sản phẩm khác, bước đầu hình thành tư duy phát triển theo hướng kinh tế tuần hoàn.
Bên cạnh đó, một số sản phẩm vật liệu xây dựng trong nước đã tiếp cận các hệ thống chứng nhận xanh, chứng nhận môi trường và các tiêu chuẩn kỹ thuật cao của thị trường trong nước, khu vực và quốc tế.
Những kết quả này cho thấy, phát triển vật liệu xây dựng xanh, tiết kiệm năng lượng, thân thiện môi trường không còn dừng ở định hướng mà đã từng bước đi vào thực tiễn sản xuất và thị trường. Tuy nhiên, Thứ trưởng nhận định rằng dư địa phát triển vẫn còn rất lớn.
Trong giai đoạn tới, theo Thứ trưởng, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách, tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức, cơ sở dữ liệu, cơ chế chứng nhận và các công cụ thị trường nhằm thúc đẩy mạnh mẽ hơn việc sản xuất và sử dụng vật liệu xanh.
Dù vậy, quá trình chuyển đổi vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Trước hết là áp lực chi phí đầu tư ban đầu cho đổi mới công nghệ còn cao. Bên cạnh đó, sức ép cạnh tranh gia tăng trong khi thói quen sử dụng vật liệu truyền thống khiến khả năng hấp thụ vật liệu xanh của thị trường còn hạn chế.
Ngoài ra, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cho một số vật liệu mới vẫn cần tiếp tục hoàn thiện. Các cơ chế khuyến khích cũng chưa đủ mạnh, đặc biệt là khả năng tiếp cận tín dụng xanh, ưu đãi đầu tư, ưu đãi thuế và các công cụ tài chính hỗ trợ chuyển đổi.
Ông Nguyễn Cảnh Hồng – Tổng giám đốc Công ty CP Eurowindow.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Cảnh Hồng, Tổng Giám đốc Eurowindow, cho rằng thúc đẩy chuyển đổi xanh là xu thế tất yếu nhằm giảm phát thải khí nhà kính, tăng cường tái chế, tiết kiệm tài nguyên và hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường.
Tại Eurowindow, quá trình “xanh hóa” được triển khai đồng bộ, từ hiện đại hóa dây chuyền, máy móc tiết kiệm năng lượng đến kiểm soát chặt chẽ nguồn nguyên liệu đầu vào theo hướng an toàn, thân thiện môi trường. Doanh nghiệp cho biết đã theo đuổi định hướng này ngay từ những ngày đầu thành lập.
Đại diện doanh nghiệp cũng kiến nghị Nhà nước sớm ban hành hệ thống tem nhãn xanh nhằm tạo sự khác biệt cho sản phẩm. Hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, công trình xanh được kỳ vọng sẽ trở thành tiêu chí bắt buộc đối với các chủ đầu tư.
Theo đó, việc dán nhãn xanh cần được triển khai đồng bộ từ vật liệu, thiết kế đến công trình, đòi hỏi sự vào cuộc của cơ quan quản lý, doanh nghiệp sản xuất, đơn vị thiết kế và các chủ đầu tư.
Cùng quan điểm, ông Dương Văn Tú, Giám đốc Kinh doanh miền Bắc, Công ty TNHH cách âm, cách nhiệt Phương Nam đánh giá các chính sách thúc đẩy vật liệu xây dựng xanh thời gian qua là đúng đắn và mang tính tất yếu, tạo tín hiệu rõ ràng buộc doanh nghiệp phải tái cấu trúc toàn bộ chuỗi giá trị, từ nguyên liệu, công nghệ sản xuất đến thị trường.
Đối với Phương Nam Panel, đây không phải áp lực mà là cơ hội để điều chỉnh chiến lược. Doanh nghiệp đã chủ động đầu tư công nghệ tại thị trường châu Âu nhằm tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, qua đó phát triển các dòng panel cách nhiệt, cách âm thân thiện môi trường và định vị thương hiệu theo hướng “giải pháp vật liệu xanh – hiệu quả – kinh tế”.
Đại diện doanh nghiệp kỳ vọng, nếu chính sách tiếp tục được cụ thể hóa, đặc biệt về ưu đãi đầu tư, tín dụng xanh và tiêu chuẩn hóa, ngành vật liệu xây dựng xanh Việt Nam sẽ nâng cao vị thế, không chỉ phục vụ thị trường nội địa mà còn tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.