Giới phân tích cho rằng nguồn cung bổ sung sẽ hạ nhiệt giá dầu diesel trong ngắn hạn, nhưng tiềm ẩn nguy cơ về lâu dài.
Ngày 2/10, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron – Chủ tịch hiện tại của G7 – cho biết nhóm này sẽ giải phóng 100 triệu thùng dầu thô và các nhiên liệu khác từ kho dự trữ trong 4 tháng tới. Trong đó, “một lượng lớn dầu diesel” sẽ được xả ra ngay trong 20 ngày đầu tiên. Toàn bộ quá trình được điều tiết bởi Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA).
Ông Macron khẳng định việc xả kho dự trữ sẽ “bổ sung thanh khoản cho thị trường và kéo giá nhiên liệu xuống”. Bên cạnh đó, các nước G7 cũng sẽ “không áp dụng biện pháp nào nhằm hạn chế trao đổi năng lượng và sản phẩm dầu mỏ giữa các nước”.
Sau thông tin trên, giá dầu Brent giảm 1,1% xuống 101,2 USD một thùng. Dầu thô Mỹ WTI giảm 2,3% về 90,7 USD. Giá dầu diesel tương lai tại châu Âu sụt hơn 7%. Tại Mỹ, giá loại dầu diesel có hàm lượng lưu huỳnh cực thấp giảm 3,7% xuống 4,47 USD một gallon (1,18 USD một lít).
Chỉ mới phiên trước đó, giá Brent tăng tới hơn 4% trong bối cảnh rủi ro nguồn cung tại Trung Đông vẫn là tâm điểm chú ý. Trên WSJ, Priyanka Sachdeva – nhà phân tích tại Phillip Nova cho biết thị trường dầu mỏ đang ngày càng phản ánh yếu tố rủi ro vào giá bán, do tình hình Trung Đông chưa có lối thoát rõ ràng. Thị trường thậm chí còn từng tính đến khả năng các chuỗi cung ứng bị gián đoạn trong thời gian dài hơn.
Trên AP, Michael Lynch – chuyên gia tại hãng nghiên cứu năng lượng Energy Policy Research Foundation đánh giá việc châu Âu giải phóng dầu diesel dự trữ có thể khiến Mỹ xuất khẩu ít nhiên liệu này hơn. Từ đó giúp giá diesel tại Mỹ giảm khoảng 0,07-0,13 USD một lít sau vài tuần.
Dù vậy, các nhà phân tích dầu mỏ nhìn chung cho rằng quyết định sử dụng kho dự trữ khẩn cấp có thể tạm thời hạ giá dầu diesel, nhưng không thể tạo ra tác động dài hạn trên thị trường. “Chính sách này không thể thay thế cho việc giải quyết vấn đề cốt lõi đang gây ra thiếu hụt nguồn cung”, chiến lược gia năng lượng Clay Seigle cho biết trên USA Today.
Tổng thống Mỹ Donald Trump thường xuyên cáo buộc việc Ukraine tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga khiến giá diesel tăng cao. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng cả chiến sự tại Iran và Ukraine đều góp phần kéo giá năng lượng lên.
Nga đã cấm xuất khẩu dầu diesel từ tháng 7, do các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu của nước này. Châu Âu không nhập khẩu dầu diesel của Nga, nhưng phải cạnh tranh với những khách hàng khác của Moskva, như Thổ Nhĩ Kỳ và các nước Mỹ Latin, để giành nguồn cung từ nơi khác.
Trong khi đó, việc vận chuyển sản phẩm lọc dầu từ các nước sản xuất tại Vịnh Ba Tư cũng giảm do thiệt hại từ chiến sự và các tuyến xuất khẩu bị phong tỏa. Theo WSJ, xuất khẩu dầu diesel từ Trung Đông hiện chỉ bằng khoảng 25% trước xung đột.
Jim Krane, nhà nghiên cứu năng lượng tại Viện Baker thuộc Đại học Rice, cũng cho rằng việc giải phóng dự trữ khẩn cấp là giải pháp ngắn hạn, nhưng tiềm ẩn rủi ro về lâu dài. “Việc rút bớt dự trữ sẽ làm giảm giá nhiên liệu bán lẻ trong một khoảng thời gian. Nhưng châu Âu sẽ phải đánh đổi bằng việc chấp nhận có ít nguồn dự phòng hơn cho các tình huống khẩn cấp”, Krane nói.
Đến một thời điểm nào đó, châu Âu và các nước còn lại trong G7 sẽ phải lấp đầy lại kho dự trữ. Thông thường, họ sẽ làm việc này khi giá thấp. “Nhưng giờ, không ai biết khi nào điều đó sẽ xảy ra. Đây là một rủi ro”, ông giải thích.
Bên cạnh đó, 2 cuộc xung đột trên vẫn đang diễn ra, với ngày càng nhiều cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu và hoạt động xuất khẩu. “Đây không phải là thời điểm thích hợp để tiêu hao kho dự trữ khẩn cấp, đặc biệt khi chưa có triển vọng rõ ràng về giá cả trong tương lai hay các thỏa thuận hòa bình”, Krane nói.
Theo WSJ, Mỹ sẽ điều động tàu sân bay thứ 3 cùng tối đa 10.000 binh sĩ nữa tới Trung Đông, trong bối cảnh Tổng thống Trump cân nhắc nối lại các cuộc tấn công Iran sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.
Rủi ro đối với hoạt động vận tải biển tại Hormuz cũng vẫn ở mức cao. Ngày 1/10, Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết một tàu chở dầu bị bắn trúng khi đi qua eo biển này. Đây là vụ tàu chở dầu thứ 5 bị tấn công hoặc nghi bị tấn công tại Hormuz được UKMTO báo cáo kể từ ngày 28/9.
Dù vậy, việc xả kho dự trữ đã ngăn Mỹ thực hiện lời đe dọa cấm xuất khẩu dầu diesel. Đây sẽ là kịch bản tồi tệ nhất với châu Âu, có thể gây ra một cuộc khủng hoảng nguồn cung trầm trọng. EU đang ngày càng phụ thuộc vào nhiên liệu Mỹ, sau khi cấm nhập sản phẩm này từ Nga vì chiến sự tại Ukraine. Xung đột Trung Đông cũng làm gián đoạn thêm nguồn cung từ khu vực này.
Giá xăng dầu tại Mỹ và các nước khác đã tăng vọt trong 8 tháng qua. Ông Trump nhiều lần khẳng định đây là cái giá cần phải trả để bảo đảm Iran không sở hữu vũ khí hạt nhân. Theo Hiệp hội Ôtô Mỹ (AAA), giá dầu diesel trung bình tại nước này hôm 2/10 là 6,37 USD một gallon (khoảng 1,68 USD một lít) sau khi lập kỷ lục 6,52 USD hôm 22/9. Giá dầu diesel tại châu Âu hiện cũng ở mức cao kỷ lục.
Hà Thu (theo USA Today AP, WSJ)