Số lượng doanh nghiệp Việt Nam đã vượt mốc 1 triệu

Số DN thành lập mới, quay lại thị trường tăng hơn 62%

Báo cáo của Bộ Tài chính cho thấy, trong tháng đầu năm của kỷ nguyên mới, số doanh nghiệp (DN) gia nhập và tái gia nhập thị trường ước trên 54.000, tăng 62% so với cùng kỳ. Đặc biệt, cả nước có gần 1.000 hộ kinh doanh (HKD) chuyển đổi lên DN, bằng 25% của cả năm 2025. Báo cáo cũng đưa con số tích cực trên thị trường vốn là số nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán đạt hơn 11 triệu, tăng hơn 25% so cuối năm 2024.

Ban Chỉ đạo quốc gia triển khai Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân, đánh giá sau 8 tháng Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 68 (4.5.2025), tác động của nghị quyết đã bước đầu thể hiện rõ trên nhiều phương diện. Trong đó, số DN, HKD gia nhập và tái gia nhập thị trường tăng mạnh; thị trường chứng khoán diễn biến tích cực; hoạt động xuất nhập khẩu khởi sắc; đóng góp của khu vực kinh tế tư nhân vào thu ngân sách nhà nước ngày càng tăng. Từ sau Nghị quyết 68 đến hết năm qua, bình quân mỗi tháng cả nước có khoảng 18.000 DN thành lập mới và hơn 8.300 DN quay trở lại hoạt động, tổng bình quân 26.300 DN/tháng. Nhờ vậy, đến hết năm 2025, số DN đang hoạt động trên cả nước vượt mốc 1 triệu. Trong tháng đầu năm, con số ấy tiếp đà tăng trưởng, bên cạnh dòng vốn bổ sung vào nền kinh tế cũng tăng đáng kể. Điều này cho thấy niềm tin của khu vực tư nhân đang được củng cố mạnh mẽ.

Chuyên gia kinh tế, TS Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược thương hiệu và cạnh tranh, khẳng định những tín hiệu trên không chỉ phản ánh môi trường đầu tư, kinh doanh ngày càng thông thoáng, mà còn cho thấy các chính sách hỗ trợ, cải thiện thủ tục hành chính, tiếp cận vốn và thị trường của Chính phủ đối với khu vực kinh tế tư nhân đang phát huy hiệu quả rõ rệt. Theo Bộ Tài chính, đến nay, gần 3.000 thủ tục hành chính liên quan hoạt động sản xuất, kinh doanh được cắt giảm, đơn giản hóa (dự kiến đạt 63%); tổng thời gian giải quyết thủ tục hành chính dự kiến cắt giảm là 29.308 ngày/89.721 ngày (đạt gần 33%) và cắt giảm chi phí tuân thủ khoảng 48.600 tỉ đồng/120.000 tỉ đồng/năm (đạt hơn 40%). Nhờ vậy, tổng thu ngân sách năm 2025 của khu vực ngoài quốc doanh ước đạt 497.156 tỉ đồng, bằng 134% so với dự toán và 127% so với cùng kỳ.

“Dù trong một thời gian ngắn, song kết quả triển khai Nghị quyết 68 đã tác động đến nền kinh tế về chiều rộng lẫn chiều sâu. DN tư nhân VN đang đứng trước cơ hội lớn để tăng trưởng về chất lẫn lượng nhờ những cải cách thể chế, phát triển chuỗi liên kết liên ngành, đặc biệt chính sách đẩy mạnh đổi mới phát triển công nghệ… Trong bối cảnh niềm tin được củng cố và tiếp tục cải cách mạnh mẽ hơn nữa, năm nay và vài năm tới, số DN thành lập mới chắc chắn sẽ tạo yếu tố bất ngờ và là động lực chính của nền kinh tế nước nhà”, chuyên gia Võ Trí Thành nhận định.

Tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa cho DN

Không đưa ra dự báo về con số cụ thể, PGS-TS Nguyễn Mạnh Quân, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển DN, cho rằng mục tiêu 2 triệu DN vào năm 2030 của Bộ Chính trị “có thể hoàn thành sớm hơn dự kiến”. Ông Quân nói diễn biến của nền kinh tế cho thấy những chính sách cải cách mang tính đột phá của VN trong năm qua đang đi đúng hướng. Số DN thành lập mới và quay lại thị trường tăng mạnh phản ánh yếu tố tâm lý cực kỳ quan trọng. “Đó là sự tin tưởng vào tính ổn định chính sách ngay từ trước khi Đại hội XIV của Đảng diễn ra. Những gì diễn ra cho thấy kết quả hôm nay là được tích lũy trong thời gian dài, không phải vài ba tháng. Thế nên, tôi khá tự tin để nói rằng số DN Việt thành lập sẽ tăng mạnh nữa trong thời gian tới, và tất nhiên sự đóng góp của khu vực kinh tế tư nhân sẽ gia tăng mạnh mẽ từ năm nay”, ông nêu quan điểm.

PGS-TS Nguyễn Mạnh Quân nhìn nhận, trong thời gian qua, số DN sau khi tạm ngưng hoạt động vì một số lý do khách quan lẫn chủ quan, rất nhiều trong số đó quay lại thị trường sau khi có “khoảng lặng” cần thiết để xem xét lại mình. Quan sát cho thấy, DN quay lại thị trường trong tâm thế thận trọng hơn, lựa chọn cơ hội khôn khéo hơn, thông minh hơn. Trước đây, họ loay hoay trong “mớ” cơ hội, mà cơ hội lại mọc như nấm sau mưa, phất lên rất nhanh nhưng xuống cũng nhanh. Thế nên, nhiều DN lao vào đầu tư ôm đồm, sản phẩm không thanh khoản được, cơ hội đến nhiều nhưng không biết sàng lọc, phân loại, lựa chọn… nên thất bại sớm. Nay với chính sách cởi mở hơn, khu vực kinh tế tư nhân được coi trọng với nhiều hỗ trợ, đột phá cải cách…; nhờ vậy niềm tin quay trở lại và DN tìm thấy hướng đi rõ ràng, thuận lợi hơn.

Quan sát cho thấy, có 2 lĩnh vực mà kinh tế tư nhân còn dư địa phát triển rất lớn, đó là dịch vụ du lịch và đầu tư chế biến, mở rộng ra nước ngoài. Minh chứng là tăng trưởng của ngành du lịch trong năm qua ấn tượng khi vượt rất xa mức tăng trưởng bình quân của thế giới. Khu vực DN nhỏ và vừa đã có sự sáng tạo, kết nối với DN lớn, xây dựng những mô hình mang bản sắc văn hóa, sản phẩm nông nghiệp, bản địa… và phát triển song song với du lịch rất tốt trong thời gian qua. Thứ hai là nông nghiệp, VN có lợi thế là ở đầu chuỗi phát triển vì sở hữu nguồn nguyên liệu, nhưng lâu nay vẫn tư duy trồng xong thu hoạch mang đi bán. Muốn phát triển vượt trội, phải tăng giá trị sản phẩm qua đầu tư nghiên cứu, chế biến; mở rộng vùng trồng kể cả sang nước ngoài, tận dụng tối đa về thời tiết khí hậu để tăng nguồn lực sản phẩm.

“Mục tiêu của chúng ta đề ra là số DN tăng và lớn mạnh. Thực tế đã có DN có hàng chục công ty con, trong đó có 2 – 3 công ty là mua lại từ nước ngoài; nhờ vậy dịch vụ, hàng hóa ra quốc tế cũng dễ dàng hơn. Bên cạnh đó, DN nhỏ và vừa trong nước phải liên kết lại tạo sức mạnh tổng hợp. Tư duy của làm kinh tế kỷ nguyên mới là chia sẻ, là liên kết để lớn mạnh chứ không thể đi một mình được”, PGS-TS Nguyễn Mạnh Quân nhấn mạnh.

Chuyên gia kinh tế Võ Trí Thành nhận định: Đóng góp của khu vực tư nhân đang tăng dần, khoảng 50 – 51% GDP, dự kiến tỷ trọng này sẽ tăng mạnh trong 5 năm tới, phấn đấu đạt 55 – 56% vào năm 2030. Muốn vậy, phải có nhiều DN tham gia vào chuỗi giá trị. Vì vậy, chính sách phải tạo cơ hội để nhiều DN trong nước tham gia vào chuỗi này.

“Có Nghị quyết 68, 198 và một số nghị quyết quan trọng khác để tăng tốc với khu vực kinh tế tư nhân rồi, qua đó giúp số DN khởi nghiệp quay lại thị trường tốt hơn; thế nhưng các điểm nghẽn liên quan chồng chéo và thiếu nhất quán của hệ thống văn bản pháp luật vẫn chưa được khắc phục. Các bộ, ngành quản lý cần xem xét kỹ lưỡng để loại bỏ những quy định không cần thiết nhằm giảm chi phí tuân thủ, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho DN hoạt động. Như vậy thì DN sẽ tăng cả về số lượng, mạnh cả về chất lượng”, TS Võ Trí Thành lưu ý.