El Nino mạnh, nắng nóng khốc liệt ‘thử thách’ việc đảm bảo cung ứng điện

Chia sẻ tại tọa đàm Đảm bảo cung ứng điện mùa khô năm 2026 do Báo Xây dựng tổ chức chiều 10.6, các chuyên gia cảnh báo sau thời tiết nắng nóng đến sớm tháng 5 thì El Nino cường độ mạnh sẽ là thử thách lớn đối với nhiệm vụ đảm bảo cung ứng điện.

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Ban Điều hành, Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO), đợt nóng từ ngày 23 – 28.5 phá vỡ nhiều kỷ lục về sản lượng, công suất tiêu thụ điện của hệ thống điện quốc gia và hệ thống điện miền Bắc so với năm 2025. Đáng lưu ý, năm 2025, kỷ lục tiêu thụ điện ghi nhận vào tháng 8 thì năm nay, tháng 5 đã lập kỷ lục mới ở thời điểm mùa hè chưa bắt đầu.

Ông Tuấn cho rằng thời tiết nắng nóng cực đoan sẽ là thách thức lớn nhất cho nhiệm vụ đảm bảo cung ứng điện năm nay. Dự báo El Nino mạnh duy trì từ giữa năm nay đến đầu 2027. Nắng nóng nhiều hơn, kéo dài hơn khiến nước về các hồ thủy điện ít gây áp lực rất lớn cho cung ứng điện. 

Ngoài ra, nắng nóng dài ngày, nhiệt độ cao sẽ làm giảm mức dự phòng của hệ thống điện khi nhiệt điện than hay xảy ra sự cố hoặc suy giảm công suất.

Ông Hà Đăng Sơn, Phó chủ tịch Trung tâm nghiên cứu năng lượng và tăng trưởng xanh, cho rằng tiêu thụ điện tháng 5 liên tiếp phá kỷ lục nhưng may mắn là chưa đạt đến kịch bản điều hành cực đoan. Dự báo 3 tháng tới, El Nino xuất hiện, thời tiết nắng nóng cực đoan sẽ là thách thức lớn. 

Theo ông Sơn, El Nino được cảnh báo sớm và nhiều đơn vị cung ứng điện đã xây dựng nhiều phương án, kịch bản khác nhau đối mặt với nguy cơ thiếu nước cho thủy điện để chuẩn bị đủ nhiên liệu sản xuất điện trong cao điểm mùa hè năm nay. 

Điện mặt trời mái nhà giải tỏa nguy cơ thiếu điện từ El Nino

Cũng theo ông Hà Đăng Sơn, trong bối cảnh dự báo cung ứng điện gặp nhiều khó khăn do tác động từ El Nino, phát triển điện mặt trời mái nhà là giải pháp rất cấp thiết giúp giảm truyền tải điện, đáp ứng nhu cầu tiêu thụ điện của doanh nghiệp, người dân; giảm đáng kể tiền điện nhờ hạn chế sử dụng điện ở các bậc thang giá cao.

Ông Bùi Quốc Hùng, Phó cục trưởng Cục Điện lực, cho hay, từ năm 2025, Chính phủ ban hành Nghị định 58/2025/NĐ-CP để khuyến khích đầu tư phát triển hệ thống điện mặt trời mái nhà, đặc biệt là cơ chế có thể bán phần điện dư vào lưới điện nhưng vẫn còn vướng mắc.

Theo đó, Bộ Công thương đang trình Chính phủ ban hành nghị định sửa đổi Nghị định 58/2025/NĐ-CP theo hướng đối với một số hệ thống điện mặt trời mái nhà ở khu công nghiệp, nhà xưởng, nếu đáp ứng được điều kiện theo quy định có thể tham gia mua bán điện trực tiếp. Cùng đó, theo luật Điện lực, các địa phương có thể chủ động xây dựng những chính sách khuyến khích điện mặt trời mái nhà.

Ông Ngô Sơn Hải, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), cho biết hướng dẫn tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà là 2 giải pháp góp phần đảm bảo cung ứng điện trong cao điểm mùa hè năm nay. Trong đó, EVN đang chủ động phổ biến chính sách cho khách hàng, hỗ trợ trực tuyến để người dân, doanh nghiệp thực hiện các thủ tục đầu tư, lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu.

Nhận định 3 tháng tới đây nhu cầu sử dụng điện cao, nguồn nước giảm tạo gánh nặng lên các nhà máy phát điện truyền thống (nhiệt điện, điện khí), ông Ngô Sơn Hải nói, một trong những vấn đề quan trọng để EVN đảm bảo cung ứng điện là nguồn cung nhiên liệu cho các nhà máy phát điện (nhiệt điện than, khí LNG). Trong đợt nắng nóng sắp tới, EVN đã chuẩn bị đủ than để sản xuất điện, đảm bảo không bị gián đoạn.

Vẫn theo ông Ngô Sơn Hải, để đảm bảo cung ứng điện những năm tới, EVN đã có nhiều đề xuất, kiến nghị cơ chế khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư phát triển và quản lý vận hành các dự án nguồn, lưới điện trong Quy hoạch điện VIII; khuyến khích đầu tư các nguồn điện phân tán, nguồn điện mặt trời tự sản tự tiêu để nâng cao dự trữ nguồn điện…